2021-04-21

TOGETAIR 2021: 1.3 Walka ze smogiem - o synergii działań na rzecz czystego powietrza

Smog, to temat, który jest odmieniany przez wszystkie przypadki od kilku ostatnich lat. Co jest jego źródłem? Mimo postępów w ograniczaniu emisji, wciąż to domowe urządzenia grzewcze i spalany w nich najtańszy, najgorszy jakościowo opał (a niekiedy i śmieci) są głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza w Polsce.

Jedną z inicjatyw, które ma z tym walczyć, jest uruchomiony we wrześniu 2018 r. program Czyste Powietrze. Zaplanowany na 103 mld zł budżet ma pozwolić w ciągu dekady dofinansować likwidację starych kotłów węglowych i termomodernizację w ponad 3-4 mln domów jednorodzinnych w Polsce. Ów sztandarowy program stał się zarzewiem dyskusji podczas trzeciego panelu pierwszego dnia Szczytu Klimatycznego TOGETAIR 2021. A wzięli w nim udział następujący goście:

 

Andrzej Guła - Prezes Zarządu Krakowski Alarm Smogowy
Bartłomiej Orzeł - Pełnomocnik Premiera Ds. Programu Czyste Powietrze
Tomasz Urynowicz - Wicemarszałek Województwa Małopolskiego
Paweł Mirowski - zastępca Prezesa Zarządu, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Agnieszka Sosnowska - Dyrektor Departamentu Ochrony Powietrza i Polityki Miejskiej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska
Filip Kochan - Bank Światowy 
Leszek Hołda - członek Zarządu PKP Energetyka,
Marcin Podgórski – Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

 

Moderatorem dyskusji był Przemysław Białkowski, dziennikarz telewizji Polsat.

Temperaturę podgrzał Andrzej Guła, komentując założenia programu „Czyste Powietrze”:

„Celem programu jest wymiana 3 milionów kopciuchów, czyli starych kotłów na węgiel czy drewno. Muszę jednak powiedzieć, że my tego celu nie osiągniemy. Jesteśmy w tej chwili w 1/4 drogi w programie, który był uruchomiony pod koniec 2018 roku. Mamy do modernizacji 3 miliony budynków, natomiast do programu Czyste Powietrze jak dotąd zgłosiło się 230 tys., czyli mniej niż 8%. My wiemy, że tego programu nie da się zrealizować bez funduszy unijnych. O tym mówimy od kilku miesięcy. Wskazywaliśmy, że trzeba zablokować pieniądze w KPO. Tam znalazły się 3 miliardy euro, ale wiemy, że potrzeby są znacznie więcej większe - między 6 a 9 miliardów euro.”                             

Programu starała się bronić pani Agnieszka Sosnowska z Ministerstwa Klimatu i Środowiska:

„Program Czyste Powietrze ma na celu poprawę jakości powietrza poprzez podniesienie efektywności energetycznej i jednoczesną termomodernizację budynków, więc realizujemy tutaj tym programem kilka zobowiązań, kilka celów. Ważną rzeczą jest też kwestia promowania odnawialnych źródeł energii, takich jak fotowoltaika czy pompy ciepła. Przygotowujemy w Ministerstwie aktualizację krajowego programu ochrony powietrza i mam nadzieję, że odpowiednio podzielimy zadania. Dla różnych grup interesariuszy, dla samorządu i dla administracji rządowej zaprojektujemy takie działania, żeby jak najszybciej osiągnąć cele programu”.

Wspierał ją Bartłomiej Orzeł:

„3 miliardy euro na realizację programu zostały zarezerwowane w KPO. Program ma zapewniony stabilne finansowanie do 2029 r. Teraz zaczyna się kluczowy okres realizacji programu CP i jego promocji wśród obywateli. Wiedza na temat na temat uchwał antysmogowych w Małopolsce wynosi 60%, w województwie śląskim jest to trzydzieści kilka procent, w pozostałych województwach - poniżej 20%. Powinna być powszechna.”

W podobnym tonie wypowiadał się Paweł Mirowski:
„Należy podkreślić że program Czyste Powietrze jest programem kompleksowym, pozwala także przeprowadzić tak zwaną głęboką termomodernizację domu, czyli nie tylko docieplić ściany, ale wymienić stolarkę drzwiową i okienną, pozwala także zainstalować odnawialne źródła energii. Od 15 maja został zintegrowany z programem Mój Prąd czyli możemy także - zaznaczając odpowiednie pole we wniosku - wystąpić dofinansowanie do paneli fotowoltaicznych.”

 

Wywołany do odpowiedzi poczuł się przedstawiciel województwa Małopolskiego, Tomasz Urynowicz:

„Bardzo często mówiąc o smogu myślimy tylko i wyłącznie o kopciuchach, ale to także transport miejski.  Podjęliśmy także pewne deklaracje dotyczące stref zielonego transportu w miastach. Dziś jeśli jest jakaś słaba strona w programie eliminacji kopciuchów to są to obszary wiejskie. Miło jest słyszeć, że Małopolska jest liderem, ale powietrze nie zna granic, regulacje prawne powinny być ujednolicone na szczeblu wojewódzkim i krajowym.”

Kolejny przedstawiciel samorządu, tym razem mazowieckiego, również pochwalił Małopolskę, jako lider rozwiązań w Polsce:

„Trzeba oddać palmę pierwszeństwa Małopolsce. Mazowsze dysponuje jednak obecnie wszystkimi tymi samymi rozwiązaniami co Małopolska lub ich zamiennikami.  Bardzo często zapominamy o tym, kto realizuje i kto na swoich barkach dźwiga największy ciężar działań naprawczych wynikających z programu ochrony powietrza - to są gminy”.

Z kolei Filip Kochan wrócił do programu „Czyste Powietrze”, wskazując, że powinien on zostać rozbudowany o działania skierowane do najuboższych, wskazując kolejny problem, którego efektem jest smog – czyli ubóstwo energetyczne znacznej części Polski. Ocenił przy tym w oparciu o dostępne dane, że problem ten dotyczy ok 1 mln gospodarstw domowych.

Na zakończenie przedstawiciel PKP Energetyka wskazał, że smog to nie tylko gospodarstwa domowe, ale też transport. Tym samym bardzo ważnym staje się  zachęcenie ludzi do transportu publicznego

publicznego „Mamy nadzieję, że będą chętniej wybierać kolej, wiedząc, że proponuje tzw. zielony bilet.Wprowadzenie zielonej kolei w Polsce może doprowadzić do wzrostu nawet o 12% przewozów kolejowych, więc pasażerowie, jak i towary są w stanie niejako przenieść się z dróg na na tory. Firmy zaczynają dbać o swoje łańcuchy dostaw i w związku z tym wymagają również od przewoźników, żeby przewozy były neutralne klimatyczne.”   

Walka ze smogiem wymaga porozumienia i zestawienia wielu różnych perspektyw. Wszystkie one mogły spotkać się dzięki TOGETAIR 2021.